Nakış terimleri sözlüğü: teklifte ve numunede geçen kelimeler

Hazırlayan: nakis.online editör ve desinatör ekibiYayın: 03.08.2026Son güncelleme: 01.11.20269 dk okuma

Kısa cevap

Nakış terimleri, teklif ve numunede geçen teknik kelimelerdir: dikiş sayısı fiyatı, densite ve tela nakışın kumaşta nasıl duracağını, DST ve PES makinenin okuyacağı dosyayı belirler. Peç, yama ve arma aynı ürünün adlarıdır. Bu sözlükte 50’yi aşkın terimi atölye diliyle, kısa tanımlarla ve ilgili sayfa bağlantılarıyla topladık.

Açık krem zemine tepesi aşağı bakacak biçimde serilmiş kırık beyaz bandana; alt köşeye yakın kırmızı tencere ve buhar kıvrımları, yanında zeytin yeşili iki satır yazıyla bir lokanta logosu, kenarlarda kıvırma dikişi

Öne çıkan notlar

Dikiş sayısı fiyatın, densite ve tela ise sonucun temel değişkenidir.
DST en yaygın nakış dosyasıdır ve iplik rengi taşımaz; PES renk bilgisini de içerir.
Örmede kesme, dokumada yırtma, havlı yüzeyde suda eriyen üst tela kullanılır.

Hızlı bilgiler

Nakış dosyası: DST standart; PES talebe göre
İplik: Madeira polyester (ve viskon) nakış iplikleri
Makine: Tajima ve Barudan çok kafalı nakış makineleri
Fiyat: Dikiş sayısı, renk sayısı, uygulama yeri sayısı, adet ve ürün belirlerNakış fiyatı nasıl hesaplanır

Bu yazıda5 başlık

Teklif ve numunede geçen terimler neden önemli?

Bir logo nakış işinde teklif ve numune yazışması teknik terimlerle yürür. Terimi bilmeden verilen onay, neyin onaylandığını da belirsiz bırakır.

Her tanım bir iki cümle; terimin ayrıntılı anlatıldığı bir sayfa varsa bağlantısını ekledik. Aynı ürünün birkaç adı olduğu yerde (peç, yama, arma) her adı ayrı madde olarak yazdık, çünkü teklif yazışmalarında da ayrı ayrı geçiyorlar.

Terimler A’dan Z’ye

0–9harfiyle başlayan terimler

3D puff: Saten dikişin altına köpük konarak yapılan kabartma nakış; kalın hatlı logolarda ve sert panelli şapkada kullanılır. Bkz. 3D puff nakış.

Aharfiyle başlayan terimler

Alt dikiş: Asıl dikişten önce atılan, kumaşı sabitleyen destek dikişi. Havlı yüzeyde ilmekleri bastırır, logonun gömülmesini önler.
Alt iplik: Masuradan gelen, üst iplikle kumaşın içinde kilitlenen ince iplik. Nakışın arka yüzünde görünen iz budur.
Aplike: Logonun geniş alanlarının kumaş parçasıyla doldurulup kenarlarının saten dikişle kapatılması; dikiş sayısını düşürür. Bkz. aplike nakış.
Arma: Logonun ayrı bir kumaş zemine işlenip kenarı kapatılarak giysiye dikilen ya da cırtla takılan parçası. Bkz. arma çeşitleri.
Atlama: İğnenin dikiş atmadan bir noktadan ötekine geçmesi. DST’de tek adım en fazla 12,1 mm’dir; uzun geçiş art arda atlamalarla yazılır.

Bharfiyle başlayan terimler

Brode: Fransızcadan gelen, “işlemeli” anlamındaki kelime. Günlük dilde en çok delikli, işlemeli pamuklu kumaş (brode kumaş) için kullanılır.
Büzülme: Nakışın çevresinde kumaşın toplanıp dalgalanması. Yanlış tela, fazla densite ya da gevşek kasnaklamanın sonucudur.

Charfiyle başlayan terimler

Cırt bant: Kancalı ve yumuşak iki yüzden oluşan sök-tak bağlantı; kancalı yüz armaya, yumuşak yüz giysiye dikilir. Bkz. cırtlı arma.

Çharfiyle başlayan terimler

Çekme telafisi: Dikişin kumaşı kendine doğru çekmesini dijitalleştirmede önceden hesaba katmak. Yapılmazsa daire basık çıkar, harf aralıkları kapanır.
Çok kafalı makine: Aynı deseni aynı anda birden fazla ürüne işleyen endüstriyel nakış makinesi. Atölyemizde Tajima ve Barudan çok kafalı nakış makineleri çalışır.
Çuha: Keçeye benzeyen mat, dokulu yünlü kumaş; blazer ve kulüp armalarında zemin olur. Bkz. çuha arma.

Dharfiyle başlayan terimler

Densite: Birim alandaki dikiş sıklığı. Yüksek densite dolgun görünür ama kumaşı sertleştirir; doğru değer kumaşa göre seçilir.
Desen açma: Logodan nakış dosyası hazırlama işinin atölye dilindeki adı; desen çizimi ve dijitalleştirmeyle aynı işi anlatır. Nakış başka bir atölyede işlenecekse yalnız dosya da hazırlanabilir. Bkz. nakış desen açma.
Desen dijitalleştirme: Logonun makinenin okuyacağı dikiş komutlarına çevrilmesi; dikiş türü, yönü ve sırası burada belirlenir. Sektörde “punch” da denir. Bkz. desen dijitalleştirme.
Desen düzeltme: Başka yerde açılmış nakış dosyasının ölçüsünün, sıklığının, renk sırasının ve kesmelerinin düzeltilmesi ya da dosyanın yeni kumaşa uyarlanması. Bkz. nakış desen düzeltme.
Desinatör: Logoyu nakış dosyasına çeviren kişi: dikiş türünü, yönünü, alt dikişi ve sıklığı kumaşa göre belirler. Bkz. nakış desen açma.
Dikiş sayısı: Bir desendeki toplam iğne batışı (halk arasında “vuruş”); makine süresini ve fiyatı belirleyen temel birim. Bkz. nakış fiyatları.
Dimi (twill): Çapraz dokulu, sağlam pamuklu ya da karışım kumaş; arma zemininde en sık kullanılan kumaşlardan biridir.
Dolgu dikiş: Geniş alanı sıra sıra dikişlerle kaplayan dikiş türü (tatami). Büyük yüzeyde kullanılır, çünkü çok uzun saten sütun gevşer. Bkz. makine nakışı çeşitleri.
DST: Tajima kökenli, en yaygın endüstriyel nakış dosyası. Dikiş, atlama ve renk değişim komutlarını taşır; iplik rengini taşımaz. Bkz. DST dosyası nedir; dosyayı program kurmadan görmek için nakış dosyası açma.
DTF baskı: Tasarımın PET filme basılıp yapıştırıcı tozla birlikte ısı presiyle kumaşa aktarıldığı baskı yöntemi. Atölyede ürüne baskı yapıyor, filmi ürün olmadan da satıyoruz; bkz. DTF baskı.
DTG: Mürekkebin bir yazıcıyla doğrudan giysiye basıldığı dijital baskı yöntemi; çoğunlukla pamuklu giysilerde kullanılır. Öteki yöntemlerle farkı tişört baskı çeşitleri rehberinde.

Eharfiyle başlayan terimler

En az sipariş adedi: Bir siparişte işlenen en küçük parti. En az sipariş 10 adettir. Bkz. sık sorulan sorular.

Fharfiyle başlayan terimler

Fason: Ürünün müşteriden geldiği, atölyenin dijitalleştirme ve nakış işçiliğini üstlendiği çalışma modeli. Bkz. fason nakış.
Fire: Üretim sırasında kullanılamaz hâle gelen ürün. Fasonda birkaç yedek adet bu yüzden gönderilir; bkz. fasonda ürün kabulü.
Flex (kesim folyo): Renkli ısı transfer folyosunun tasarıma göre kesilip fazlası ayıklandıktan sonra presle yapıştırıldığı baskı. İsim, numara ve tek renkli yazıda sık kullanılır; atölyede yapılır.

Hharfiyle başlayan terimler

Hazır giysiye nakış: Dikimi bitmiş tişört, şapka ya da mont üzerine sonradan logo işlenmesi. Bkz. hazır giysiye nakış.

Iharfiyle başlayan terimler

Isı presi: Baskıyı ya da baskılı filmi belirli sıcaklık, süre ve basınçla ürüne aktaran makine. DTF, flex ve süblimasyonda kullanılır.

İharfiyle başlayan terimler

İğne numarası: Nakış iğnesinin kalınlığı; metrik (Nm) ve Singer numarası birlikte yazılır (75/11 gibi). Madeira, Polyneon 40 için 60/8–75/11 aralığını önerir.
İplik lotu: Aynı renk numarasının tek boyama partisi. Lotlar arasında küçük ton farkı olabilir; bu yüzden tekrar siparişte renk numunede yeniden kontrol edilir.
İplik numarası: İpliğin inceliği; numara büyüdükçe iplik incelir. Standart nakış 40 numarayla, çok küçük yazı 60 numarayla işlenir.
İsim nakışı: Aynı partideki her ürüne farklı bir ad işlenmesi; liste tablo dosyasıyla alınır. Bkz. isim nakışı.
İsimlik: Personel adının kumaş şerit üzerine işlenip cırtla takılan ya da dikilen parçası. Bkz. cırtlı isimlik.

Kharfiyle başlayan terimler

Kabartmalı (3D) TPU logo: Kabartmalı (3D) TPU logo kumaşa presle uygulanır; kabarık, silikon hissi veren bir logo ya da etiket bırakır. TPU, ısıyla yumuşayıp soğuyunca sertleşen esnek bir malzemedir (termoplastik poliüretan). Bkz. kabartma baskı.
Kalender: Endüstriyel çamaşırhanede nevresim, çarşaf ve masa örtüsünü düzleştiren silindirli ütü. Havlu ve bornoz kalenderden geçmez, tamburda kurutulur.
Kartela: İplik üreticisinin renk numaralarını gösteren örnek kartı. Kurum rengi ekrandan değil kartelada seçilir.
Kasnak: Kumaşı nakış sırasında gergin tutan çerçeve. Şapkada düz kasnak yerine şapka çerçevesi kullanılır.
Kasnak izi: Kasnağın hassas kumaşta bıraktığı halka biçimli ezik ya da parlaklık; kadife ve ince sentetiklerde görülür.
Keçe: Dokunmadan, liflerin sıkıştırılmasıyla elde edilen kumaş. Kesildiğinde saçaklanmadığı için arma zemininde kullanılır.
Kesme tela: Nakıştan sonra arkada kalan, fazlası makasla kesilen tela. Tişört, polo, sweatshirt gibi esneyen örme kumaşlarda kullanılır.
Kilit dikişi: Dikiş bloğunun başında ve sonunda atılan birkaç küçük dikiş; iplik kesildikten sonra dikişin sökülmesini önler.
Koşu dikişi: Tek sıra düz dikiş; ince hatlarda, kontur çizgilerinde ve alt dikişte kullanılır.

Lharfiyle başlayan terimler

Logo nakışı: Firma logosunun nakış dosyasına dönüştürülüp iplikle kumaşa işlenmesi; logo kumaşın bir parçası olur.

Mharfiyle başlayan terimler

Merrow: Armanın kenarını saran kalın overlok bitişi. Yuvarlak ve dışa dönük köşeli armalarda kullanılır; içe dönük köşede saten kenar tercih edilir.
Monogram: Bir ya da birkaç baş harften kurulan süsleme; otel havlusu ve bornozunda sık işlenir. Bkz. otel havlusu nakışı.

Nharfiyle başlayan terimler

Nakış programı: Makinenin çalıştırdığı dikiş dosyası, dijitalleştirmenin çıktısı. Nakış dosyasını standart olarak DST formatında hazırlarız; talep ederseniz PES olarak da veririz.
Numune: Seriden önce hedef ürün üzerinde işlenen örnek; ölçü, renk ve konum burada onaylanır. Seri üretim numune onayından sonra başlar; bkz. nakış yaptırma süreci.

Pharfiyle başlayan terimler

Pantone: Tasarım ve baskıda kullanılan renk kodlama sistemi. Nakışta kod, kartelada en yakın iplik rengine eşlenir. Bkz. Pantone iplik eşleştirme.
Peç: Armanın bir diğer adı; özellikle üniforma dünyasında kullanılır. Bkz. arma yaptırma.
PES: Brother kökenli nakış dosyası formatı; dikişlerin yanında renk bilgisini de taşır. Talep edilirse DST’ye ek olarak PES veriyoruz.
Polyester nakış ipliği: Sık ve sıcak yıkamaya, sınırlı klora dayanan iplik; Madeira Polyneon 40 95 °C’de 4–5 renk haslığı verir. Bkz. nakış hangi iplikle yapılır.

Rharfiyle başlayan terimler

Renk değişimi: Makinenin bir iğneden ötekine geçip yeni renge başlaması. Dosyada komut olarak durur; rengin kendisi makinede atanır.
Renk haslığı: Rengin yıkama, sürtünme ya da ağartmada korunma derecesi; ISO 105 testlerinde yıkama, sürtünme ve ağartma için gri skala ile 1–5, ışık haslığında 1–8 arasında verilir; yüksek değer daha iyidir.

Sharfiyle başlayan terimler

Saten dikiş: Bir kenardan öbürüne atlayan yan yana dikişlerle parlak sütun kuran dikiş türü; yazı ve kenarlarda kullanılır.
Serigrafi: Mürekkebin her renk için ayrı hazırlanan bir elekten kumaşa sürüldüğü baskı yöntemi (elek baskı). Aynı tasarımın yüksek adedinde öne çıkar.
Suda eriyen tela: Suyla çözünen ince film tela. Havlu ve polar gibi havlı yüzeyde üste serilir, dikişin ilmekler arasına gömülmesini önler.
Süblimasyon: Özel mürekkeple kâğıda basılan tasarımın ısıyla polyester lifin içine geçtiği baskı. Beyaz ya da açık renkli polyesterde kullanılır; atölyede yapılır.

Tharfiyle başlayan terimler

Tedarikli sipariş: Ürünü atölyenin temin ettiği, logoyu işleyip ürünle birlikte teslim ettiği sipariş; fasonda ise ürün müşteriden gelir. Tedarikli siparişte model, renk ve beden ya da ölçü seçenekleri teklifte birlikte netleşir; ürünün temin süresi termine eklenir.
Tela: Nakış sırasında kumaşı destekleyen katman; kesme, yırtma ve suda eriyen türleri vardır. Bkz. tela seçimi.
Termal dezenfeksiyon: Çamaşırın yalnız ısıyla dezenfekte edilmesi; RKI listesine göre 85 °C’de 15 ya da 90 °C’de 10 dakika. Bkz. hastane formasında nakış.
Termin: Siparişin teslim süresi. 10–500 adetlik siparişlerde tipik termin numune onayından sonra 3–5 iş günüdür. Bkz. nakış ne kadar sürer.

Uharfiyle başlayan terimler

UV DTF etiket: UV DTF etiket filme basılır ve kupa, termos ya da kalem gibi sert yüzeylere yapıştırılır. Kumaş için değil, sert yüzeyler içindir; atölyede hazırlanır. Bkz. UV DTF etiket.
Uygulama yeri: Logonun işlendiği konum: sol göğüs, sırt, kol, cep üstü. Sol göğüs logosu genellikle 7,5–10 cm genişliktedir; bkz. nakış logo ölçüleri.

Vharfiyle başlayan terimler

Vektör dosya: Eğrilerle tanımlanan, büyütülünce bozulmayan görsel (AI, EPS, SVG, PDF). Makine vektörü okumaz; önce dijitalleştirilir. JPG ve PNG ise piksel tabanlıdır.
Viskon nakış ipliği: Parlak, yumuşak nakış ipliği. Madeira Classic 40 95 °C yıkamaya dayanır ama ağartıcı kaldırmaz; ağartıcılı yıkamada kullanılmaz.

Yharfiyle başlayan terimler

Yama: Armanın gündelik dildeki adı; “patch” diye de aranır. Peç ve armayla aynı ürünü anlatır. Bkz. arma yaptırma.
Yırtma tela: Nakıştan sonra fazlası elle yırtılarak alınan tela. Gömlek, gabardin, kanvas gibi esnemeyen dokuma kumaşlarda kullanılır.

Sık karıştırılan terimler arasındaki fark ne?

Teklif yazışmalarında en çok aşağıdaki çiftler birbirine karışıyor. Farkı bilmek, numune turunda doğru soruyu sormayı kolaylaştırır.

Sık karıştırılan nakış terimleri
Terim çifti	Fark
Arma ve aplike	Arma ayrı zemine işlenip sonradan dikilir; aplikede kumaş parçası doğrudan giysinin üstüne nakışla sabitlenir.
Kesme tela ve yırtma tela	Kesme tela esneyen örmede nakıştan sonra da kalır; yırtma tela esnemeyen dokumada nakıştan sonra alınır.
DST ve PES	DST en yaygın endüstriyel formattır ve renk taşımaz; PES Brother kökenlidir ve renk bilgisini de içerir.
Densite ve dikiş sayısı	Densite birim alandaki sıklıktır ve kumaşa göre ayarlanır; dikiş sayısı desendeki toplam batıştır ve fiyatı belirler.
Saten ve dolgu dikiş	Saten dar sütunlarda parlak yüzey verir; dolgu geniş alanı sıra sıra dikişle kaplar.
Vektör ve DST dosya	Vektör bir çizimdir, makine okumaz; DST makinenin çalıştırdığı dikiş komutlarıdır. Aradaki adım dijitalleştirmedir.

Kaynaklar

DST nakış formatı (EduTech Wiki, Cenevre Üniversitesi) · edutechwiki.unige.ch
Madeira Polyneon 40 teknik veri föyü (PDF) · madeira.com
Madeira Classic 40 (viskon) teknik veri föyü (PDF) · madeira.com
Madeira tela türleri rehberi · sewmadeira.com
Printful sözlüğü: 3D puff nakış · printful.com
Düz çamaşır ve kalender (Müden sözlüğü, Almanca) · mueden.de

Sık sorulan sorular

Peç, yama ve arma aynı şey mi?

Evet, üçü de logonun ayrı bir kumaş zemine işlenip kenarı kapatılmış hâlini anlatır. “Peç” daha çok üniformalarda, “yama” gündelik dilde, “arma” kurumsal ve okul siparişlerinde duyulur. Aplike ise farklı bir tekniktir: kumaş parçası doğrudan giysinin üstüne nakışla sabitlenir.

Densite ile dikiş sayısı arasındaki fark ne?

Densite birim alandaki dikiş sıklığıdır ve kumaşa göre ayarlanır; dikiş sayısı desendeki toplam batış sayısıdır. Aynı logo daha sık bir densiteyle kurulduğunda dikiş sayısı ve işleme süresi artar. Densiteyi aşırı düşürmek ise zeminin dikişlerin arasından görünmesine yol açar.

Vektör dosyam varsa dijitalleştirme yine gerekir mi?

Gerekir, çünkü nakış makinesi vektör çizimi okumaz. Vektör dosya işi kolaylaştırır ve hatların doğruluğunu artırır; dikiş türü, yönü ve sırası yine dijitalleştirmede planlanır. Çıktı standart olarak DST, talebe göre PES olur.