İş kıyafeti teknik şartnamesinde nakış: ölçü, konum, iplik, numune ve kabul kriterleri nasıl yazılır?

Şartnamede nakış maddesi neden ayrı yazılmalı?

İş kıyafeti teknik şartnamesi çoğu zaman kumaşı, gramajı, rengi ve beden tablosunu sayfalarca anlatır; nakış ise tek satırda kalır: “Sol göğse firma logosu işlenecektir.” Bu satır teklif toplarken çalışır gibi görünür, kabulde çalışmaz. Logo kaç milimetre olacak, hangi dikişten ölçülecek, hangi renk hangi ipliğe karşılık gelecek, onay neye göre verilecek? Bu sorular yazılmadığında her teklif başka bir ölçüye fiyat verir ve teslimde ortaya çıkan fark tartışmaya dönüşür. Logolu iş elbiseleri için şartname hazırlayan satın alma uzmanına önerimiz, bu tek satırı ölçülebilir birkaç maddeye açmaktır.

Bu yazı o maddelerin kontrol listesidir: logo ölçüsü ve konumu, yazı boyu, iplik ve renk referansı, dikiş sıklığı, nakış dosyası, numune onayı, kabul kriterleri ve teklifte istenecek bilgiler. Her başlıkta belirsiz yazımı ölçülebilir yazımla karşılaştırıyoruz. İlke basit: şartname sonucu tanımlar, yöntemi atölyeye bırakır. Tela cinsi, kasnak ölçüsü ya da makine ayarı gibi iç kararlar şartnameye girmez; giren şey, giysinin üzerinde ölçülebilen ve kabulde kontrol edilebilen özelliklerdir.

Sağ sütundaki örnek değerler yazım biçimini gösterir; kendi logonuz için değerler ürünün üzerinde, numunede kesinleşir. Aşağıdaki bölümler her satırı sırayla açıyor.

Logo ölçüsü ve konumu nasıl tanımlanır?

Ölçüyü milimetre olarak ve logonun en geniş yerinden yazın; yükseklik logonun oranından kendiliğinden çıkar. Aralık yerine tek hedef değer verin: “sol göğüs, 90 mm genişlik” gibi. Değeri seçerken sektörün alıştığı aralıklar yol gösterir: sol göğüs logosu genellikle 7,5–10 cm genişlikte planlanır; tişört ve poloda omuz dikişinden yaklaşık 18–23 cm aşağıda durur, ortası ön ortadan yaklaşık 7,5–12,5 cm yandadır. Sırtta 25–30 cm, kolda 6–8 cm yaygın aralıktır. Sektörde yaygın aralıklardır; kesin ölçü numunede kararlaştırılır.

Konumu sabit bir referanstan verin. “Göğüs hizasında” ifadesi beden değiştikçe kayar; “omuz dikişinden aşağı ve ön ortadan yana” ölçüsü her bedende aynı yöntemle bulunur. Cepli üründe logo cebin üst kenarına hizalanır ve şartname bunu cep kenarına göre yazar. Beden aralığı genişse tek ölçü bütün bedenlerde kullanılır, yalnız konum beden grubuna göre ayarlanır; iki ayrı ölçü isteniyorsa hangi bedenden itibaren geçileceği maddede yazılır. Konum ve ölçü mantığını nakış logo ölçüleri yazısında ayrıntılı anlattık.

Yazı için alt sınırı yazın. Standart 40 numara iplikle harf yüksekliği yaklaşık 5 mm’nin altına inmez; nakış yazılımı da harf yüksekliğini yaklaşık 5 ile 200 mm arasında tanımlar. Logonun altındaki slogan ya da web adresi hedef genişlikte bu sınırın altına düşüyorsa şartname iki seçenekten birini önceden vermelidir: satır çıkarılır ya da ayrı bir konuma, örneğin kola taşınır. Bu kararı numunede değil şartnamede vermek numune turunu kısaltır.

İplik, renk ve dikiş sıklığı maddesinde ne istenmeli?

İplik cinsini yazın, markayı değil; marka şart koşulacaksa bunu ayrıca ve açıkça belirtin. Sık ve yüksek ısıda yıkanan, ağartıcı gören tekstilde dayanımı polyester lifi sağlar; bu işlerde polyester iplik kullanırız. Üretici veri föyüne göre polyester nakış ipliği 95 °C yıkamada 4–5 renk haslığı verir; haftada birkaç kez yıkanan, ağartıcı gören iş kıyafetinde maddeye “polyester nakış ipliği” yazmanın gerekçesi bu değerdir. Parlaklık istenen işlerde viskon seçilebilir; ağartıcılı yıkama koşulunda polyester kalır.

Renk için ölçülebilir referans Pantone kodu ya da kurumsal kimlik kılavuzundaki renk tanımıdır. İplik renkleri kartela numarasıyla eşleştirilir ve onaylı numuneyle birlikte kayda geçer; kabulde renk bu numaraya ve numuneye göre kontrol edilir. Şartnameye “birebir renk” yazmayın: iplik boyalı bir liftir, baskı mürekkebi değildir; numunede onaylanan ton kabulün ölçüsüdür. Açık ve koyu zemin aynı partideyse iplik renginin iki zeminde de okunup okunmadığı numunede birlikte görülür.

Dikiş sıklığı (densite) ve dikiş sayısı şartnamede rakamla sabitlenmemelidir. İkisi de logonun ölçüsüne, dolgu alanına ve kumaşa göre dijitalleştirmede belirlenir; aynı logo pike poloda ve gabardin tulumda farklı ayarla işlenir. Şartnamenin isteyeceği şey sonuçtur: dolgu alanında zemin kumaş görünmez, saten kenarlar düzgün ve kesintisizdir, ince çizgiler kopuk değildir. Dikiş sayısının ise teklifte beyan edilmesini isteyin; bu sayı fiyatın ana kalemidir ve teklifleri aynı temelde karşılaştırmanızı sağlar. Sayının neyi ölçtüğünü dikiş sayısı nedir yazısında açtık.

Nakış dosyası ve dijitalleştirme maddesi nasıl yazılır?

Logonuzu nakış makinesinin okuyacağı dosyaya atölyemizde dijitalleştiririz. Nakış dosyasını standart olarak DST formatında hazırlarız; talep ederseniz PES olarak da veririz. Şartname dosya formatını bu iki adla yazar; “dijital dosya” ya da “vektör logo” ifadesi nakış dosyası anlamına gelmez, çünkü nakış dosyası vektörden ayrı bir çeviridir ve iğnenin hareketlerini taşır. Sizin tarafınızdan gelen girdi logonun kendisidir: Logoyu vektör (AI, EPS, PDF, SVG) ya da PNG/JPG olarak göndermeniz yeterlidir; nakış dosyasını atölyede biz hazırlarız. Logo dijitalleştirme teklifte ayrıca belirtilir. Dosyanın hangi adımlarla hazırlanıp numuneye geçtiğini logo nakış işleme sayfasında anlattık.

Dosyanın mülkiyeti ve teslimi ayrı bir maddedir. Logonuz için açtığımız nakış dosyası sizindir; istediğinizde dosyayı size teslim ederiz. Bu koşul atölyeden atölyeye değişebildiği için madde dosyanın kime ait olduğunu, hangi formatta ve ne zaman teslim edileceğini açıkça yazmalıdır ki teklifler aynı kapsamı fiyatlasın. Maddeye eklenmesi gereken bir ayrıntı daha var: DST dosyası iplik rengi taşımaz, renkler makinede iğnelere atanır. Bu yüzden dosyayla birlikte onaylı numunedeki iplik renk listesi de teslim kapsamına yazılır; tekrar siparişte aynı sonucu bu ikili verir.

Numune onayı maddesi neleri kapsamalı?

Numune maddesi şartnamenin en çok iş gören bölümüdür, çünkü kabulün ölçüsünü üretir. Seri üretime, numuneyi onayladıktan sonra başlarız; onaylanan numune üretimin ölçüsü olur. Ekranda görülen görsel numune değildir; numune, seriyle aynı kumaşa işlenmiş ve elde tutulan üründür. Maddede şunlar yazılı olmalı:

1. Zemin: numune seri ürünün kendisine ya da aynı kumaştan bir parçaya işlenir; başka kumaştaki numune seri için referans sayılmaz.
2. Beden: konum kontrolü için en az bir küçük ve bir büyük bedende numune; isimli işte en uzun ve en kısa isim.
3. Kapsam: her farklı kumaş ve her uygulama yeri için ayrı numune; polo ile mont tek numuneyle onaylanmaz.
4. Onay biçimi: yazılı onay (e-posta ya da WhatsApp), onay tarihi ve onaylayan kişi; düzeltme notu da yazılı verilir.
5. Saklama: onaylı numuneden en az bir adedi kendi arşivinize ayırın; kabulde ve tekrar siparişte referans bu numune ve yazılı onaydır. Atölyede numune saklanıp saklanmayacağı teklif aşamasında netleşir.
6. Takvim: termin numune onayından sonra sayılır. 10–500 adetlik siparişlerde tipik termin numune onayından sonra 3–5 iş günüdür. Dijitalleştirme ve numune turu bu sürenin dışındadır.

Numune ürününün partiye sayılıp sayılmayacağı, numunenin size nasıl ulaşacağı ve onaya kaç düzeltme turunun dâhil olduğu teklif aşamasında netleşir; madde bu üç soruyu teklif sahibine açıkça sorar. Adımların sırasını nakış yaptırma süreci sayfasında anlattık.

Kabul kriterleri nasıl ölçülebilir hâle gelir?

Kabul maddesi, onaylı numune ile teslim edilen parti arasındaki farkı ölçer. “Kusursuz teslim” ifadesi ölçülemez; ölçülebilen şey, listelenmiş kusurların tanımı ve toleransıdır. Konum sapması milimetre toleransıyla yazılır; değerini ürüne ve konuma göre numunede birlikte kararlaştırın. Ölçü farkı, iplik rengi, eksik ya da kopuk dikiş, logo çevresinde büzülme, arkada kalan tela ve iplik ucu birer kontrol kalemi olarak sıralanır.

Her kusurun ağırlığı da yazılmalıdır. Yanlış konum ya da yanlış renk bütün partiyi etkileyen kritik kusurdur; tek üründe kalan iplik ucu temizlenebilir küçük kusurdur. Partiden kaç ürünün kontrol edileceği ve kusurlu ürünün nasıl ele alınacağı (yeniden işleme, değişim, tutanak) maddede yer alır. Kendi ürününüzü gönderdiğiniz işte kontrol iki sayımla yürür: nakıştan önce giriş sayımı, teslimde çıkış sayımı; işlenmiş üründe kusurun kaynağı sonradan ayırt edilemez.

Kabul kontrolünü onaylı numune ve yazılı renk listesi olmadan yapmayın. Numune elde yokken “logo biraz küçük görünüyor” tartışması iki tarafı da yorar; numune masadayken aynı soru bir cetvelle kapanır.

Yüksek görünürlüklü ve alev geciktirici giysi için ek madde gerekir mi?

Gerekir, çünkü bu giysilerde logo giysinin sınıfını etkileyebilir. EN ISO 20471 yüksek görünürlüklü giysiler için her sınıfa asgari floresan ve yansıtıcı alan tanımlar: sınıf 1’de en az 0,14 m² floresan ve 0,10 m² yansıtıcı alan, sınıf 2’de 0,50 m² ve 0,13 m², sınıf 3’te 0,80 m² ve 0,20 m². Logo floresan alanı bu asgarinin altına düşürürse giysi bir alt sınıfa iner; yansıtıcı bandın üstüne ise nakış işlenmez. Madde, logo için ayrılan alanı giysi üreticisinin sertifika sınırına göre yazar.

Alev geciktirici giyside (EN ISO 11612) standart polyester iplik ısıda erir; bu giysilerde aramid lifli, aleve dayanıklı nakış ipliği ve uygun tela gerekir, dış yüzeye eklenen her nakış giysinin alev testinin konusudur. İki durumda da karar giysi üreticisinde ve işletmenin iş güvenliği birimindedir. Uygunluk belgesi nakış atölyesinden değil giysi üreticisinden alınır; şartname, logo alanını ve ipliği üreticinin yazılı görüşüne bağlar; uygulanabilirlik teklif aşamasında değerlendirilir.

Teklif maddesinde hangi bilgiler istenmeli?

Şartnamenin son bölümü teklif sahibinden isteyeceği bilgileri sayar; bu liste tekliflerin karşılaştırılabilir olmasını sağlar. Fiyatı dikiş sayısı, renk sayısı, uygulama yeri sayısı, adet ve ürün belirler; teklifi yazılı veririz. Fiyatın bu kalemlerden nasıl kurulduğunu nakış fiyatları sayfasında anlattık; belge liste fiyatı değil, kaleme ayrılmış teklif ister. Teklif sahibinden şunları isteyin:

• Uygulama yeri başına dikiş sayısı ve renk sayısı beyanı
• Dijitalleştirme bedelinin ayrı kalem olarak gösterilmesi
• En az sipariş ve termin beyanı (bizde: En az sipariş 10 adettir. Bu sınır bütün ürünlerde aynıdır. Termin numune onayından sonra sayılır.)
• Numune kapsamı: adet, beden, düzeltme turu ve numunenin partiye sayılıp sayılmadığı
• Nakış dosyasının ve iplik renk listesinin teslim koşulu
• Ürün tedariki: nakış kendi ürününüze mi işlenecek, yoksa ürün de teklife mi dâhil; dâhilse model, renk, beden ve ürünün temin süresi ayrı yazılmalı (bizde iki yol da açık: isterseniz kendi ürününüz, isterseniz biz tedarik ederiz)
• Teslim yöntemi ve ürünlerin atölyeye ulaştırılma biçimi; teklif aşamasında netleşir

En az adet, termin ve fiyat yöntemi gibi genel soruların kısa cevapları sık sorulan sorular sayfasında duruyor. Şartname taslağınızı, logo dosyanızı ve ürün listenizi teklif formu ile gönderirseniz nakışla uygulanamayan bir madde varsa bunu teklifte yazılı olarak belirtir, kalan maddeleri numune planına çeviririz.