Baskı dosyası nasıl hazırlanır? Vektör, çözünürlük ve şeffaf arka plan

Baskı dosyası nedir, logo görselinden farkı ne?

Baskı dosyası, tasarımın baskıya girmeden önceki son hâlidir: doğru ölçüde, yeterli çözünürlükte, arka planı ve renkleri baskıya göre düzenlenmiş bir dosya. Baskı dosyası nasıl hazırlanır sorusunun cevabı da bu üç koşulda toplanır. Web sitesindeki ya da sosyal medyadaki logo çoğu zaman bu koşulları taşımaz; ekranda keskin görünen küçük bir görsel, sırt baskısı ölçüsüne büyütüldüğünde kenarlarından dağılır. DTF baskı siparişinde de öteki yöntemlerde de sonucun önemli bir kısmı, dosya atölyeye ulaşmadan belirlenir.

Baskı dosyasını nakış dosyasıyla karıştırmamak gerekir. Nakışta makineye giden DST bir görüntü değil, iğnenin izleyeceği dikiş komutlarının listesidir; ayrıntısını DST dosyası nedir yazısında anlattık. Baskı dosyası ise görüntünün kendisidir. Aynı logodan iki ayrı dosya çıkar: biri iğneye, öteki mürekkebe yol gösterir.

Elinizdeki dosyanın türü, neyi düzeltmeniz gerektiğini de söyler. İlk ayrım vektör ile piksel tabanlı (raster) dosya arasındadır.

Vektörel logo nedir, hangi formatta olur?

Vektörel logo, şekilleri noktalar, çizgiler ve eğrilerle matematiksel olarak tanımlanan logodur; dosyada piksel yoktur. Adobe’nin karşılaştırmasına göre vektör dosya kalite kaybı olmadan büyütülüp küçültülebilir, piksellerden oluşan dosya ise yeniden boyutlandırıldığında kalite kaybeder. Aynı logonun hem küçük bir göğüs baskısına hem sırtı kaplayan bir tasarıma temiz çıkması bu yüzden vektörle kolaydır.

Vektörel logo genellikle AI (Adobe Illustrator dosyası), EPS, SVG ya da PDF biçiminde gelir. PDF için bir uyarı gerekir: Adobe’ye göre çoğu PDF vektördür ama bu, dosyayı oluşturan programa bağlıdır; içine yalnız bir fotoğraf yerleştirilmiş PDF de olur. AI ve EPS için de durum aynıdır: piksel tabanlı bir logoyu bu biçimlerden birinde kaydetmek onu vektöre çevirmez.

Logonun vektörü yoksa en kısa yol, logoyu tasarlayan kişiden ya da ajanstan kaynak dosyayı istemektir. Vektörel logoya çevirme otomatik izleme araçlarıyla da yapılır; basit logolarda iş görür, ince yazılarda ve renk geçişlerinde ise kenarları bozabildiği için sonucu büyüterek kontrol etmek gerekir. Yalnız PNG ya da JPG’niz varsa yine de gönderin; dosyanın baskıya uygun olup olmadığı teklif aşamasında netleşir.

300 DPI ne demek, kaç piksel eder?

DPI (inç başına nokta) aslında yazıcının bir inçe bıraktığı mürekkep noktalarını sayar; görüntü dosyasının yoğunluğu için doğru terim PPI’dır (inç başına piksel). Adobe de ayrımı böyle yapar: PPI dijital girdiyi, DPI baskı çıktısını anlatır. Günlük dilde ikisi aynı anlamda kullanılır ve “300 DPI” dendiğinde kastedilen, baskının her inçine 300 piksel düşmesidir. Adobe, kaliteli baskı için 300 PPI’lık çözünürlüğü yaygın bir hedef olarak veriyor.

Hesap için Adobe’nin formülü yeterli: piksel sayısı, inç cinsinden ölçü ile PPI değerinin çarpımıdır. Bir inç 2,54 cm olduğundan baskı genişliği santimetre olarak 2,54’e bölünür ve 300 ile çarpılır. 10 cm genişliğinde bir baskı 10 ÷ 2,54 × 300 ≈ 1181 piksel ister; kısaca 300 DPI’da her santimetre yaklaşık 118 piksel eder. A4 ve A3 satırları ISO 216 sayfa ölçülerinden hesaplandı.

Tablo genişliği verir; yükseklik aynı hesapla bulunur. Dosya baskı ölçüsünden büyükse sorun yoktur. Küçükse ya pikseller iri görünür ya da eksik pikseller yazılımla tahmin edilerek eklenir; iki durumda da kenarlar keskinliğini kaybeder.

Küçük bir göğüs logosundan sırtı kaplayan bir tasarıma kadar her ölçüde basıyoruz; kesin ölçü tasarıma ve ürüne göre teklif aşamasında netleşir. Ürüne ve baskı yerine göre yaygın ölçüleri tişört baskı ölçüleri rehberinde bulabilirsiniz; dosyayı seçtiğiniz ölçüye göre kurmanız yeterli.

Logo PNG’de şeffaf arka plan neden önemli?

PNG, her piksele saydamlık bilgisi ekleyebilen bir biçimdir: Vikipedi’nin PNG maddesine göre alfa kanalı sayesinde bir piksel tam saydam, tam dolu ya da arada herhangi bir değerde olabilir. JPG ise saydamlık taşımaz; logonun çevresindeki beyaz zemin, dosyada tasarımın bir parçası olarak durur.

Baskıda bu fark doğrudan görünür. DTF yazılımları renklerin arkasındaki beyaz katmanı çoğu zaman dosyanın saydamlık bilgisinden üretir. Beyaz zeminli bir JPG gönderildiğinde zemin de dolu sayılır; temizlenmezse tişörtte logonun çevresine beyaz bir dikdörtgen basılır. Şeffaf arka planlı PNG’de ise yalnız logonun kendisi basılır.

JPG’nin ikinci zayıflığı sıkıştırmadır. Vikipedi’ye göre JPG kayıplı sıkıştırma kullanır ve yüksek karşıtlıklı kenarlarda görsel bozulmalar bırakır; logo ve yazı tam da bu tür kenarlardan oluşur. Logo PNG olarak hazırlanacaksa tasarım programında arka plan katmanını kapatıp dosyayı saydamlığı açık şekilde dışa aktarmak yeterlidir.

DTF baskı için tasarım hazırlarken nelere dikkat edilir?

DTF’de renkler PET filme basılır, ardından renklerin arkasına beyaz bir katman gelir; Epson’un anlatımıyla tasarım filmde ayna görüntüsü olarak durur. Yöntemin adımlarını DTF baskı nedir rehberinde anlattık; bu düzen dosyada dört konuyu öne çıkarır:

• Yarı saydam efektler: Gölge, parlama ve kenarı solan geçişler yarı saydam piksellerden oluşur. Bu piksellerin altına ne kadar beyaz basılacağını DTF yazılımının ayarı belirler; CADlink’in yazılım belgelerinde beyazın pikselin opaklığına göre ayarlanması ya da yarı saydam alanlarda delikli bırakılması gibi seçenekler ayrı ayrı anlatılır. Sonuç ayara göre değiştiği için bu efektleri ya bilerek kullanın ya da tam dolu renklere çevirin.
• Beyaz alanlar: Filmde beyaz, beyaz mürekkeple basılır ve kumaşın üstünde görünür. Beyaz tişörte basılacak bir logoda beyaz bölgenin boşluk mu, beyaz baskı mı olacağını dosyada netleştirin.
• İnce çizgi ve küçük yazı: Kılcal çizgiler ve çok küçük harfler kumaşta okunurluğunu kaybedebilir. Logoyu baskı ölçüsünde kâğıda yazdırıp bakın; kâğıtta zor seçilen ayrıntı kumaşta da zor seçilir.
• Renkler: Ekran rengi ışıkla, baskı rengi mürekkeple oluşur; ikisi aynı yoldan gelmez. Kurumsal renkleriniz varsa Pantone kodunu dosyayla birlikte yazın. Vikipedi’ye göre Pantone renkleri numarayla tanımlar ve farklı yerlerdeki üreticilerin aynı rengi doğrudan temas kurmadan eşlemesini sağlar; aynı maddeye göre Pantone renklerinin çoğu basılı CMYK renk aralığının dışındadır, bu yüzden baskıda en yakın karşılık hedeflenir.

Dosyayı ayna görüntüsüne siz çevirmeyin: filme ters basma, baskı aşamasında yapılan bir ayardır. Gönderdiğiniz tasarım, ürünün üstünde nasıl okunacaksa öyle kalmalıdır.

Baskı dosyası nasıl hazırlanır? Göndermeden önce kontrol listesi

Hazırlık birkaç dakikalık kontrollere sığar; tasarım programınız ne olursa olsun sıra şöyledir:

1. Yazıları eğriye çevirin. Inkscape kılavuzunun hatırlattığı gibi her bilgisayarda aynı yazı tipleri yüklü değildir; yazı tipi bulunmazsa yerine başkası gelir ve tasarım bambaşka görünür. Yazıyı yola (eğriye) çevirmek bunu önler. İşlem geri alınamadığı için düzenlenebilir bir kopyayı ayrıca saklayın.
2. Belgeyi baskı ölçüsünde kurun. Genişliği santimetre olarak baskı ölçüsüne ayarlayın; piksel tabanlı görselde piksel sayısının yukarıdaki tabloyu karşıladığını kontrol edin.
3. Arka planı saydam bırakın. Zemin katmanını silin ya da kapatın, PNG’yi saydamlığı açık olarak dışa aktarın.
4. Yarı saydam efektleri gözden geçirin. Gölge ve parlamayı kaldırın ya da baskıdaki görünümünü teklif aşamasında sorun.
5. Renk bilgisini yazın. Kurumsal renklerin Pantone kodunu ve ürünün rengini mesajda belirtin.
6. Dosyayı küçültmeden gönderin. Mesajlaşma uygulamaları fotoğrafları çoğu zaman küçülterek iletir; logoyu fotoğraf olarak değil, dosya (belge) olarak ekleyin.

Flex, süblimasyon ve nakışta dosya neden farklıdır?

Yöntem değişince dosyadan beklenen de değişir. Flex (kesim folyo) baskıda tasarım basılmaz, kesilir: Vikipedi’nin tanımıyla folyo kesim makinesi (kesim plotteri) piksel değil vektör çizgilerle çalışır ve kalem yerine taktığı keskin bıçakla her şeklin çevresini dolaşır. Bu yüzden flex için logonun vektör hatları gerekir; her renk ayrı kesildiği için renklerin ayrı katmanlarda durması da işi kolaylaştırır.

Süblimasyonda dosya tam renkli olabilir; zemin ve kumaş koşulları dosyanın değil yöntemin sınırıdır. Hangi tişörtte hangi yöntemin işlediğini tişört baskı çeşitleri rehberinde karşılaştırdık.

Nakışta ise baskı dosyası doğrudan kullanılmaz; logo, nakış makinesinin okuyacağı dikiş dosyasına ayrıca dönüştürülür. Aynı logoyu hem baskıya hem nakışa hazırlıyorsanız vektör kaynak iki iş için de en sağlam başlangıçtır.

Baskı dosyasını nasıl gönderirsiniz, teklifte neler netleşir?

Dosyanın yanında üç bilgi teklifi hızlandırır: baskının yaklaşık genişliği, basılacağı ürün ve rengi, adet. Tişörtte siparişin baştan sona akışını tişört baskı sayfasında anlattık. Teklif formu bu bilgileri hazır bir mesaja çevirir; form dosya taşımadığı için logoyu açılan WhatsApp sohbetine ya da e-posta taslağına siz eklersiniz.

DTF baskılı filmi ürün olmadan da satıyoruz: metreyle (rulo), adetle (logo başına) ya da A3 ve A4 sayfa olarak; filmi kendi presinizle ürününüze uygularsınız. Film siparişinde en az miktar, film ölçüsü, uygulama koşulları ve hazırlık süresi teklif aşamasında netleşir. Talebinizde her tasarımın baskı genişliğini ve kaçar adet istediğinizi yazmanız, tasarımların filme nasıl dizileceğini hesaplamayı kolaylaştırır.

Dosyada düzeltilmesi gereken bir nokta olup olmadığı ve baskıdan önce dijital önizleme mi numune mi göreceğiniz de teklif aşamasında netleşir.